Bomen kunnen op diverse manieren een rol spelen in het recht, met name als:

  1. waardevol element in de natuur en de woon- of leefomgeving, maar ook als
  2. sta-in-de-weg voor menselijke activiteiten;
  3. ‘veroorzaker’ van schade, bijvoorbeeld door vallende takken of sappen;
  4. economisch exploitatieobject, vanwege het hout.

De waarde van bomen (1) wordt meestal niet precies in geld uitgedrukt, maar is van belang voor de natuur, ecologie, educatie en milieu, beleving- en gebruik, zoals de beheersing van de grondwaterstand. Bomen dragen ook bij aan de geldelijke waarde van huizen waarbij ze in de tuin staan of in de buurt. Door de onder 2 genoemde rol ontstaan discussies, conflicten en juridische procedures. Denk aan discussies over bestemmingsplannen en procedures over het kappen en over kapvergunningen en herplantverplichtingen. Discussies etc. spelen zich vaak af tussen burger en gemeentebestuur, maar ook wel tussen buren onderling, als bomen dicht bij de grens van een tuin of een ander ‘erf’ staan.

De derde rol is bijvoorbeeld aan de orde in relatie tot geparkeerde auto’s, maar natuurlijk kan ook sprake zijn van mensen die worden getroffen door vallende takken. Als door een boom letsel of schade wordt veroorzaakt, is de eigenaar van de boom daarvoor in beginsel aansprakelijk. Maar daarop is een uitzondering van toepassing als de eigenaar voldoende zorg aan de boom heeft besteed. Volgens jurisprudentie (vaste lijn in rechterlijke uitspraken) heeft de eigenaar van de boom een zorgplicht om zijn bomen regelmatig te controleren op uitwendig zichtbare gebreken en zo nodig maatregelen te nemen om gevaar of schade voor anderen te voorkomen. Dit is vereist op grond van de zorgvuldigheid die iedereen in het maatschappelijk verkeer in acht moet nemen.

De vierde rol is vooral voor de exploitanten van bomen zelf van belang en is geregeld in de Boswet.

Op deze Haagse website staat hoofdzakelijk informatie over 1 en 2. Daarbij verwijzen we overigens ook door naar de website van de landelijke Bomenstichting en de site http://www.bomenrecht.nl. Daar kunt u ook terecht voor 3 en 4.